Anike van den Boom

reportage

Steeds meer mensen met dubbel geloof
Christelijke joden of joodse christenen?

De laatste jaren stijgt het aantal Messias belijdende joden in de wereld. Dit zijn mensen die zowel in de God van de joden geloven, als in de Jezus van de christenen. Vooral in Israël, Rusland en de VS zijn het er veel, maar ook in België zijn mensen die dit geloof aanhangen. Sommigen van hen houden de Thora, de joodse wet, wel, anderen niet. Wie zijn eigenlijk die zogenaamde Messias belijdende joden of Messiasbelijders en wat houdt hun geloof in?

Als je binnen komt in het huis waar Messias belijdende joden wonen, is er eigenlijk niet veel anders te zien dan wat er te zien is in een normaal huis. Enkel een zevenarmige kandelaar, menora genoemd en schilderijtjes met Joodse taferelen doen denken aan de joodse wortels die verweven zitten in het geloof van de bewoners. Niet alle Messiasbelijders zijn joden en ze noemen zich dan meestal ook geen Messias belijdende joden. Saara Van den Venne (39) vindt het moeilijk om haar geloof een naam te geven. Een omschrijving is makkelijker. “Ik geloof in God en ik geloof ook in Yeshua, Jezus, ik probeer hem te volgen. Ik leef zo Bijbelgetrouw mogelijk en neem de volledige Bijbel in acht, niet alleen de dingen die ik zelf goed vind.”

Ook Michaël Wittocx, pianodocent aan het conservatorium in Mechelen, noemt zichzelf gewoon christen, maar houdt ook de Thora. Als iemand hem vraagt of hij gelovig is zal hij antwoorden dat het belangrijkst is om te leven naar de norm in de Bijbel die voorschrijft de Thora te houden, en niet zomaar tradities te volgen. De Thora is een deel van het Oude Testament.

Begin

Nadat christenen zich eeuwen lang hebben afgekeerd van het Jodendom, leren ze nu ia het lezen van de Bijbel het belang van Israël. Bij Michaël was dit het geval. “Na mijn bekering was ik nog niet direct bezig met Israël, maar ik kwam er achter dat God zich kenbaar maakte via het Joodse volk.” Door meer in de Bijbel te lezen is hij langzaam gaan inzien dat de geboden ook voor hem als christen bedoelt zijn.

Er zijn ook andere redenen om de joodse wetten te houden. “Zes jaar geleden had ik spijsverteringsproblemen”, vertelt Saara. “Ik ben daarover beginnen te bidden. God heeft mij toen een Bijbeltekst gegeven, Leviticus 11, waarin staat dat je bijvoorbeeld geen varkensvlees mag eten. Ik besefte dat die tekst ook voor mij bedoeld was. Ik ben de voedselwetten beginnen te houden en mijn gezondheidsproblemen waren direct opgelost.” Toen ze verder ging lezen in haar Bijbel zag ze in, dat de andere wetten ook voor haar bestemd waren.

Koosjer

Ook Michaël is zich aan de voorschriften voor voedsel gaan houden. “In een periode dat Carla, mijn vrouw, ziek was, is zij gestart met koosjer eten. We hebben het er toen met het gezin over gehad en hebben besloten het met z’n allen te doen. Achteraf werd het ook vanuit de Bijbel ondersteund”, vertelt Michaël. Koosjer eten betekent alleen voedsel eten dat in Leviticus 11 wordt beschreven als rein. Praktisch betekent dit geen varkensvlees, geen schelpdieren en geen vlees waar nog bloed in zit.

“Het is gemakkelijk om varkenskotelet te laten liggen”, zegt Saara. “Het is wel uitkijken met charcuterie, daar zit vaak ook varkensvlees in verwerkt. Ik koop ook geen voedsel met gelatine erin, omdat dat vaak gemaakt is van botten van varkens.”

Invulling sjabbat

Zowel Michaël als Saara houden zich ook aan het gebod van de rustdag, de sjabbat. De sjabbat begint voor de Messiasbelijders, net als bij de joden, op vrijdagavond na zonsondergang en duurt tot de zonsondergang op zaterdag. Iedere jood, en ook iedere messiaanse jood, viert de sjabbat op een beetje andere manier. 

“Op vrijdagavond eten we met het hele gezin”, vertelt Michaël. “We beginnen met het aansteken van kaarsen en eten challas. Dat zijn twee stukken gevlochten brood als teken van de twee porties manna op sjabbat die het volk van Israël kreeg tijdens het verblijf in de woestijn. Daar doen we zout op, als teken van het zoutverbond, een verbond dat niet bederft.” 

Ook voor het gezin van Saara is vrijdagavond een speciaal. “Het is voor ons een familieavond, we plannen dan geen andere activiteiten. Ik heb challas gebakken, we hebben een fles wijn, zegenen de kinderen en eten samen. Het is de favoriete avond van de kinderen.”

De praktische invulling van hoeveel je mag doen op sjabbat verschilt erg per persoon. Sommige mensen zijn bijna orthodox in hun opvattingen en doen dus bijna niets behalve het lezen van de Thora. Anderen nemen het minder strikt, zoals Saara. “Sommige mensen kijken zelfs geen film op sjabbat. Ik doe dat wel. Ik koop ook eventueel iets op sjabbat, of shop voor de ontspanning.”

Ondanks verschillen zijn er ook overeenkomsten in het houden van de sjabbat. Zo wordt er op vrijdagavond, zaterdagochtend of zaterdagmiddag een sjabbat-eredienst gehouden. Saara en Michaël gaan niet naar een sjabbat-eredienst, maar wel op zaterdagmiddag naar de sjabbatafsluiting. “Iedere zaterdag komen we met tien tot twaalf mensen bij elkaar”, vertelt Michaël over de samenkomst. “Iedereen leest die week het stuk tekst uit de eerste vijf Bijbelboeken dat ook in de synagoge wordt voorgelezen. De tekst wordt door de aanwezigen van verschillende kanten bekeken met zowel christelijk, joods als messiaans commentaar.”

Feesten

De sjabbat wordt gezien als een feestdag, maar dat is niet het enige feest dat Messiaanse joden vieren. “Er staan veel feesten in de Bijbel. Deze spreken zowel over het heden, verleden en de toekomst”, zegt Michaël. Joden zeggen: ‘Als je God wil leren kennen moet je de feesten vieren.’ “Praktisch is dat bijvoorbeeld het Loofhuttenfeest waarin herdacht wordt hoe het Joodse volk 40 jaar door de woestijn trok.” Ook Saara viert wel de joodse feesten, maar de christelijke feesten steeds minder. “Ik hecht minder belang aan de christelijk traditionele feesten, omdat die niet Bijbels zijn.”

Andere wetten

Er zijn ook nog andere wetten in de Thora, zoals de offervoorschriften en reinigingswetten of kuisheidswetten. Doordat de tempel er niet meer is kunnen gelovige joden en Messiaanse joden geen offers meer brengen. “Ik wil de Bijbel volgen, de Thora”, vertelt Saara, “ik zoek naar de essentie achter de voorschriften en probeer die te volgen.” Voor elke Messiaanse jood is dit een zoektocht. “Ik ben er nog niet helemaal uit hoe ik met bepaalde offers en geboden om moet gaan in deze tijd. Er is een tekst waarin God zegt dat je een bokje niet in de melk van zijn moeder mag koken. Ik heb geen probleem met het combineren van kip met een melkproduct. Een kip komt in zijn leven niet in aanraking met melk, een bok wel.” Orthodoxe joden hebben hier wel problemen mee en houden daarom melk- en vleesproducten gescheiden.

Ook andere teksten zijn voor interpretatie vatbaar. De tekst ‘je zult geen struikelblok voor een blinde leggen’, legt Michaël anders uit dan er letterlijk staat. “Een blinde is iemand die iets niet weet of ziet. Als hij raad vraagt hoopt hij goede raad te krijgen. Als je slechte raad geeft, ben je een struikelblok. Zo leer ik geen raad te geven van iets waar ik niks vanaf weet.”

“De essentie van de Thora is het liefhebben van, en recht doen aan de medemensen”, zegt Michaël. “In mijn werksituatie betekent dit dat ik opkom voor mijn leerlingen als er een reglement verandert dat onrecht doet aan mijn leerlingen.”

Dit schema geeft een overzicht over wat (de meeste) christenen, Messiasbelijders en joden geloven.

Moeilijkheden in Israël Messiaanse joden worden steeds meer gezien als productieve burgers. Er zijn steeds meer mensen die in Yeshua als Messias geloven in het leger, de politie en in het hoger onderwijs. Het is niet enkel positief voor gelovigen in Israël en vaak zelfs negatief. Het is namelijk zo, dat wanneer een niet-Jood met een Jood trouwt, de niet-Jood na 4,5 jaar staatsburgerschap moet kunnen krijgen. Gaat het echter om een Messiasbelijdende Jood, dan weigert het Ministerie van Binnenlandse zaken deze te geven. Ook iemand die een Joodse grootouder of ouder heeft, heeft hij of zij recht op staatsburgerschap. Hier geldt wederom: als de persoon in kwestie tot een Messiaanse gemeente behoort, wordt dit niet gegeven. Niet alleen het Ministerie van Binnenlandse zaken maakt het moeilijk. Ook orthodoxe Joden zijn niet blij met Messiaanse joden. Volgens hen willen Messiaanse gelovigen enkel joden bekeren tot het christendom en houden ze de joodse geboden alleen maar om dat doel te bereiken. Joden houden niet van Jezus, in wiens naam ze honderden jaren vervolgd zijn.

Thora houden niet meer nodig Willy De Vylder (69), is christen en houdt niet alle Thorageboden. Waarom niet en wat vindt hij van de Thora? “Jezus bracht in het Nieuwe Testament een Nieuw Verbond, want de Thora was verouderd. Wraak nemen komt er bijvoorbeeld niet meer in voor. In Mattheüs 5 vers 18 zegt Jezus dat geen jota of tittel van de Thora zal vergaan. In het vers daarna spreekt Hij over de geboden, de tien geboden, die we nog wel moeten houden. De Thora blijft nog wel van kracht voor Joden die de genade van het Nieuwe Verbond door Jezus niet aannemen. Wie zijn heil terug zoekt in de Thora, doet tekort aan de genade van God. In het Nieuwe Testament staan minstens vier teksten dat al het voedsel rein is. We hoeven dus niet koosjer te eten. Ik heb niks tegen mensen die koosjer eten, maar vind het wel erg als ze genodigd zijn en niet willen eten omdat het voedsel niet koosjer is. Daarmee doen ze tekort aan de gastvrijheid en Gods woord. God heeft Zijn bedoeling gehad met de Thora voor het Joodse volk, het was een vormingsfase, een tijdelijke tuchtmeester zoals Paulus schrijft in Galaten 3. Dat was toen goed, maar is nog maar deels nodig als je Jezus kent.”